Η Ζωή Χατζηκρανιώτη είναι απόφοιτος της Φαρμακευτικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με μεταπτυχιακές σπουδές στη Διοίκηση. Έχει σταθερό ενδιαφέρον για την προαγωγή της υγείας και την ενημέρωση του κοινού, συμμετέχοντας κατά καιρούς σε δράσεις και πρωτοβουλίες με κοινωνικό και εθελοντικό χαρακτήρα. Έχει παρακολουθήσει πληθώρα σεμιναρίων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων, που αφορούν σύγχρονα θέματα φαρμακευτικής φροντίδας. Διατηρεί οικογενειακό φαρμακείο στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, το οποίο λειτουργεί στον ίδιο χώρο εδώ και 40 χρόνια.
Είχαμε μια ενδιαφέρουσα και επίκαιρη συζήτηση μαζί της στον όμορφο χώρο του φαρμακείου της. Ακολουθεί το κείμενο της συζήτησής μας:
Κυρία Χατζηκρανιώτη, ποια είναι η πιο συχνή ερώτηση που σας κάνουν στο φαρμακείο όταν «κυκλοφορεί» γρίπη και πώς ξεχωρίζετε, ως φαρμακοποιός, αν κάποιος πιθανόν έχει γρίπη ή απλό κρυολόγημα;
Η πιο συχνή ερώτηση που ακούμε στο φαρμακείο είναι: «Είναι γρίπη ή απλό κρυολόγημα; Και τι να πάρω;». Ως φαρμακοποιοί δεν κοιτάμε μόνο ένα σύμπτωμα, αλλά τη συνολική εικόνα. Η γρίπη συνήθως ξεκινά απότομα, με υψηλό πυρετό, έντονη καταβολή, πόνους σε μυς και κόκκαλα, πονοκέφαλο και ρίγη. Πολλοί ασθενείς μας λένε ότι από τη μία μέρα στην άλλη «τους πέταξε στο κρεβάτι». Το κρυολόγημα, αντίθετα, ξεκινά πιο ήπια και σταδιακά, με καταρροή, μπούκωμα, πονόλαιμο και συνήθως χωρίς υψηλό πυρετό. Στο φαρμακείο ρωτάμε πάντα πόσο απότομα ξεκίνησαν τα συμπτώματα, αν υπάρχει πυρετός και πόσο υψηλός είναι, αν υπάρχουν πόνοι σε όλο το σώμα και αν ο ασθενής ανήκει σε ευπαθή ομάδα. Όταν βλέπουμε υψηλό πυρετό που δεν πέφτει ή έντονη επιδείνωση, παραπέμπουμε άμεσα σε γιατρό.
Τι διαφορές παρατηρείτε στη συμπτωματολογία μεταξύ γρίπης τύπου Α και Β στην πράξη;
Και οι δύο τύποι μπορεί να είναι σοβαροί, έχουν, όμως, κάποιες διαφορές. Η γρίπη τύπου Α προκαλεί αιφνίδια έναρξη συμπτωμάτων που διαρκούν 5-7 ημέρες, συμπεριλαμβανομένου υψηλού πυρετού, ξηρού βήχα, έντονων μυϊκών/αρθρικών πόνων, ρίγους, πονοκεφάλου και έντονης κόπωσης. Μπορεί, επίσης, να παρουσιαστεί πονόλαιμος, ρινική καταρροή και σπανιότερα γαστρεντερικές διαταραχές.
Ο τύπος Β είναι παρόμοιος με τον ιό της γρίπης Α, όσον αφορά τη συμπτωματολογία και την κλινική εικόνα. Η βασική διαφορά είναι πως ενώ ο τύπος Α μπορεί να μεταδοθεί από τα ζώα στους ανθρώπους, ο ιός της γρίπης Β μεταδίδεται μόνο από άνθρωπο σε άνθρωπο και μάλιστα εμφανίζεται περισσότερο στα παιδιά. Η γρίπη Β πιστεύεται ότι είναι πιο ήπιος ιός σε σύγκριση με ορισμένα στελέχη της γρίπης Α, όπως το H3N2, αλλά πιο ισχυρός από τα στελέχη της γρίπης Α όπως το H1N1. Η γρίπη τύπου Β μπορεί να ξεκινήσει πιο ήπια. Μπορεί να συνοδεύεται από έντονο βήχα, πονόλαιμο και παρατεταμένη κόπωση, ακόμη και όταν ο πυρετός έχει υποχωρήσει.
Είναι δύσκολο να διαχωριστούν και εδώ έρχεται το θέμα του πόσο σημαντικά μπορεί να είναι τα αυτοδιαγνωστικά τεστ. Σε κάθε περίπτωση, επίμονη ή βαριά συμπτωματολογία χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.
Πόσο συχνά η γρίπη επηρεάζει τους πνεύμονες και πότε χρειάζεται αντιβίωση;
Ένα συχνό μπέρδεμα είναι ότι όταν υπάρχουν έντονα συμπτώματα, ο κόσμος σκέφτεται κατευθείαν την αντιβίωση. Η γρίπη επηρεάζει τους πνεύμονες ως επιπλοκή κυρίως σε άτομα υψηλού κινδύνου, ηλικιωμένους και ανοσοκατεσταλμένους. Η γρίπη είναι ιογενής λοίμωξη και τα αντιβιοτικά δεν σκοτώνουν τους ιούς. Σε αυτή την περίπτωση, αν χρειαστεί θεραπεία, μιλάμε με τον γιατρό για αντιϊκή αγωγή και όχι αντιβίωση. Η αντιβίωση χρειάζεται μόνο όταν προστεθεί δευτερογενής βακτηριακή λοίμωξη, κάτι που μπορεί να συμβεί, επειδή ο ιός «ρίχνει» τον οργανισμό και τον κάνει πιο ευάλωτο. Σημάδια είναι πυρετός που δεν πέφτει, επιδείνωση του βήχα ή αναπνευστική δυσκολία. Τότε η θεραπεία πρέπει να επαναξιολογηθεί από γιατρό.
Υπάρχουν περίοδοι που βλέπετε έξαρση άλλων ιών, όπως RSV ή αδενοϊό;
Ναι, ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες. Ο RSV εμφανίζεται συχνά και ταλαιπωρεί κυρίως βρέφη και μικρά παιδιά, αλλά και ενήλικες με έντονο βήχα. Ο ιός μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις του αναπνευστικού. Υπάρχει εμβόλιο για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό, αποζημιώνεται και προτείνεται από το κρατικό πρόγραμμα εμβολιασμού για ηλικίες πάνω από 60 και για εγκύους. Ο αδενοϊός εμφανίζεται πιο σποραδικά και προκαλεί πυρετό, πονόλαιμο και κόπωση, συχνά μοιάζοντας με ήπια γρίπη. Τα συμπτώματα μοιάζουν πολύ μεταξύ τους, υπάρχουν τεστ αυτοελέγχου και για τον RSV.
Πόσο συχνά ο κόσμος υποεκτιμά τον πυρετό και τί σημαίνει «βαριά συμπτωματολογία» στη γρίπη;
Πολλοί υποεκτιμούν τον πυρετό όμως ειδικά όταν είναι πάνω από 38,5–39°C δείχνει ότι ο οργανισμός δίνει μάχη. Σημαντική είναι η διάρκεια, δηλ. αν κρατά πάνω από δύο- τρείς μέρες απευθυνόμαστε σίγουρα στον γιατρό μας. Βαριά συμπτωματολογία σημαίνει έντονη κόπωση, υψηλός πυρετός που δεν πέφτει, δυνατοί πόνοι σε μυς και κεφάλι, δύσπνοια, έντονος βήχας ή γενική επιδείνωση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν αρκεί η απλή αντιμετώπιση στο φαρμακείο και απαιτείται ιατρική αξιολόγηση.
Ποια λάθη κάνει συχνά ο κόσμος στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων; Υπάρχουν συμπτώματα που επιμένουν και δεν πρέπει να αγνοούμε;
Συχνά βλέπουμε αυθαίρετη χρήση αντιβίωσης, συνδυασμούς φαρμάκων χωρίς οδηγίες, αγνόηση του πυρετού ή των έντονων συμπτωμάτων, έλλειψη ξεκούρασης και κυκλοφορία στην κοινότητα, κάτι που διασπείρει την επιδημία. Πυρετός που δεν πέφτει μπορεί να υποδηλώνει βακτηριακή λοίμωξη μετά τον ιό και χρειάζεται επανεκτίμηση της θεραπείας από γιατρό. Δεν αγνοούμε, επίσης, δύσπνοια, έντονο βήχα, πόνο στο στήθος, αφυδάτωση ή επιδείνωση μετά από λίγες μέρες.
Πρόληψη στην καθημερινότητα – μερικές μικρές συνήθειες που μας ενισχύουν.
Καλή υγιεινή των χεριών μας: πλένουμε συχνά τα χέρια ή χρησιμοποιούμε αντισηπτικό • Αποφυγή συγχρωτισμού όταν είμαστε ευάλωτοι • Μάσκα σε κλειστούς χώρους ή αν υπάρχει έντονος βήχας • Υγιεινός τρόπος ζωής: ισορροπημένη διατροφή, αρκετό νερό, ύπνος • Άσκηση και κίνηση καθημερινά • Παραφάρμακα / συμπληρώματα: • Βιταμίνη D: ημερήσια ή εβδομαδιαία δόση, όλο τον χειμώνα • Βιταμίνη C: 500–1000 mg ημερησίως, κατά τη διάρκεια της περιόδου της γρίπης • Ψευδάργυρος: συνήθως για 1–2 εβδομάδες ή στα πρώτα συμπτώματα • Άλλα φυτικά σκευάσματα / προβιοτικά με μέτρο και συμβουλή φαρμακοποιού. Μικρές καθημερινές συνήθειες και σωστή χρήση παραφαρμάκου ενισχύουν την αντοχή του οργανισμού.
Ποια είναι η πιο σημαντική συμβουλή που θα δίνατε αυτή την εποχή;
Η φροντίδα και η πρόληψη είναι ο οδηγός μας κάθε μέρα. Στην πράξη σημαίνει:
• Μείνετε σπίτι, αν είστε άρρωστοι.
• Κρατήστε βασικές συνήθειες πρόληψης.
• Χρησιμοποιήστε συμπληρώματα με μέτρο.
• Μην αυτοθεραπεύεστε με αντιβίωση.
Χρησιμοποιήστε αυτοδιαγνωστικά τεστ έγκαιρα, ώστε να υπάρχει γρήγορα η γνώση του τι έχουμε και να προσανατολιστεί ο γιατρός στην κατάλληλη θεραπεία.
Στόχος μας είναι να φύγει κανείς από το φαρμακείο με πληροφορίες και καθοδήγηση ως ένα μικρό «όπλο» για να προστατεύσει τον εαυτό του και τους γύρω του.
Πότε αρκεί το φαρμακείο και πότε χρειάζεται γιατρός;
Φαρμακείο: • Ήπιο κρυολόγημα ή γρίπη χωρίς υψηλό πυρετό • Συμπτώματα που σταδιακά βελτιώνονται • Δυνατότητα ξεκούρασης και παρακολούθησης.
Γιατρός: • Πυρετός που δεν πέφτει ή αυξάνεται • Δύσπνοια, έντονος βήχας ή πόνος στο στήθος • Σημάδια αφυδάτωσης ή έντονη κόπωση • Επιδείνωση αντί βελτίωσης μετά 2–3 μέρες.
Συμπέρασμα: το φαρμακείο μπορεί να υποστηρίξει την καθημερινή φροντίδα και πρόληψη, αλλά σε βαριά συμπτωματολογία ή επιπλοκές, η παρέμβαση γιατρού είναι απαραίτητη.
Ποια φράση νοηματοδοτεί την καθημερινότητά σας;
«Να φροντίζουμε τον κόσμο, μικρά καθημερινά βήματα τη φορά». Ο κόσμος έρχεται πρώτα στο φαρμακείο. Είναι το πιο άμεσο και πιο προσβάσιμο σημείο υγείας στην καθημερινότητά του. Δεν έρχεται απλώς για να πάρει ένα φάρμακο, αλλά για να ζητήσει λύση, καθοδήγηση και σωστή ενημέρωση. Το φαρμακείο δεν είναι απλώς σημείο διάθεσης φαρμάκων· είναι το πρώτο σημείο φροντίδας και υπεύθυνης καθοδήγησης στην υγεία του πολίτη. Ο ρόλος του φαρμακοποιού είναι να αξιολογεί την κατάσταση, να ξεχωρίζει πότε αρκεί η απλή αντιμετώπιση και πότε χρειάζεται γιατρός — και αυτή η ευθύνη είναι που νοηματοδοτεί την καθημερινότητά μας.
Αριστέα Κοντόζογλου
Δημοσιογράφος
