H απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ερώτησή μου είναι ξεκάθαρη και αποδομεί κάθε δικαιολογία της Κυβέρνησης:
Η στήριξη των τελευταίων μικρών καφενείων και παντοπωλείων στα ορεινά και απομακρυσμένα χωριά επιτρέπεται και είναι απολύτως νόμιμη επιλογή των κρατών μελών.
Η Κομισιόν, μέσω του Εκτελεστικού Αντιπροέδρου κ. Ραφαέλε Φίτο, τονίζει ότι η Ελλάδα διαθέτει ήδη τα κονδύλια της Πολιτικής Συνοχής — 1,46 δισ. ευρώ για στρατηγικές σε ορεινές και αραιοκατοικημένες περιοχές — τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν για άμεση χρηματοδοτική στήριξη σε μικρές τοπικές επιχειρήσεις.
Καφενεία και παντοπωλεία που δεν είναι απλώς καταστήματα. Είναι σημεία ζωής. Είναι η καθημερινότητα. Είναι το «δικαίωμα παραμονής» των ανθρώπων στον τόπο τους.
Η Επιτροπή ξεκαθαρίζει επίσης ότι αυτή η ενίσχυση μπορεί να δοθεί χωρίς καμία παραβίαση των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, αξιοποιώντας εργαλεία όπως ο κανονισμός de minimis.
Με άλλα λόγια:
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν είναι εμπόδιο. Είναι λύση.
«Όταν αυτό δεν γίνεται, δεν φταίνε οι κανόνες της Ευρώπης — φταίει η πολιτική επιλογή της Κυβέρνησης».
Η Κομισιόν συνδέει άμεσα τη στήριξη αυτών των επιχειρήσεων με την κοινωνική συνοχή και τη μόνιμη κατοίκηση. Χωρίς βασικές υπηρεσίες ζωής, χωριά στα Άγραφα, στα Τζουμέρκα, στην Κοιλάδα του Αχελώου και στα μικρά νησιά οδηγούνται με μαθηματική ακρίβεια στην εγκατάλειψη και τη δημογραφική συρρίκνωση.
Το κλείσιμο του τελευταίου καφενείου δεν είναι απλώς οικονομικό ζήτημα. Είναι πλήγμα στην κοινωνική ζωή και στην ίδια τη δυνατότητα να μείνουν οι άνθρωποι στον τόπο τους.
«Όταν η Ευρώπη σου λέει ξεκάθαρα “μπορείς να στηρίξεις, μπορείς να χρηματοδοτήσεις, μπορείς να το κάνεις νόμιμα” και εσύ δεν το κάνεις, τότε δεν μιλάμε για αδυναμία. Μιλάμε για εγκατάλειψη».
Καλώ την Κυβέρνηση να σταματήσει να επικαλείται προσχήματα και να αξιοποιήσει άμεσα τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά εργαλεία για να στηρίξει τις μικρές τοπικές επιχειρήσεις που κρατούν ζωντανά τα χωριά μας.
Η εγκατάλειψη της υπαίθρου δεν είναι φυσικό φαινόμενο.
Είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών — και με αυτές εκτίθεται η Κυβέρνηση.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης και απάντησης:
Ερώτηση με αίτημα γραπτής απάντησης E-004778/2025
προς την Επιτροπή
Άρθρο 144 του Κανονισμού
Σάκης Αρναούτογλου (S&D)
Θέμα: Διατήρηση βασικών υπηρεσιών στους ορεινούς οικισμούς και δυνατότητες ευρωπαϊκής στήριξης για καφενεία και παντοπωλεία στις πλέον δυσπρόσιτες περιοχές
Στους ορεινούς και απομακρυσμένους οικισμούς της Ελλάδας, τα εναπομείναντα καφενεία και μικρά παντοπωλεία αποτελούν κρίσιμες βασικές υπηρεσίες: λειτουργούν ως χώροι κοινωνικής συνάντησης, σημεία πρόσβασης σε αγαθά πρώτης ανάγκης και αναγκαίο στοιχείο για τη διατήρηση της μόνιμης κατοίκησης. Η εξαφάνισή τους επιταχύνει την εγκατάλειψη και εντείνει τις εδαφικές ανισότητες, ζήτημα που αφορά ευθέως την εφαρμογή της αρχής της εδαφικής συνοχής (άρθρο 174 ΣΛΕΕ), η οποία επιβάλλει ειδική μέριμνα για ορεινές και αραιοκατοικημένες περιοχές.
Η πολιτική συνοχής και η κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) αναγνωρίζουν τη σημασία των βασικών υπηρεσιών στην ύπαιθρο, ενώ σε ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζονται μηχανισμοί αντιστάθμισης αυξημένου μεταφορικού κόστους ή ειδικά καθεστώτα στήριξης μικρών επιχειρήσεων σε απομονωμένες κοινότητες. Παρ’ όλα αυτά, στις πλέον δυσπρόσιτες περιοχές της Ελλάδας, για παράδειγμα στα ορεινά χωριά της Κοιλάδας του Αχελώου, των Αγράφων, των Τζουμέρκων και των μικρών νησιών, οι πολύ μικρές αυτές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν χαμηλή ζήτηση, υψηλό κόστος μεταφορών και περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση.
Ερωτάται η Επιτροπή:
1. Πώς αξιολογεί την ταχεία εξαφάνιση βασικών υπηρεσιών στους ορεινούς οικισμούς υπό το πρίσμα της αρχής της εδαφικής συνοχής;
2. Θα προτείνει στα κράτη μέλη να θεσπίσουν μηχανισμούς μεταφορικού ισοδύναμου ή άλλες στοχευμένες ενισχύσεις για μικρές επιχειρήσεις σε δυσπρόσιτες περιοχές αξιοποιώντας το ΕΤΠΑ, το ΕΚΤ+ ή πόρους της ΚΓΠ χωρίς να παραβιάζονται οι κανόνες κρατικών ενισχύσεων;
3. Προτίθεται να εξετάσει κατευθυντήριες γραμμές ή εργαλεία για τη διατήρηση βασικών υπηρεσιών σε ορεινές και αραιοκατοικημένες περιοχές;
Κατάθεση: 3.12.2025
EL
E-004778/2025
Απάντηση του εκτελεστικού αντιπροέδρου κ. Fitto
εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
(23.1.2026)
Οι πολιτικές κατευθύνσεις για την Επιτροπή 2024-2029 περιλαμβάνουν αναφορές στη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να παραμείνουν στις περιοχές καταγωγής τους, καθώς και στην ανάγκη ανάληψης δράσης για την αντιμετώπισή τους.
Η Επιτροπή αναγνωρίζει επίσης, στο μακρόπνοο όραμα για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ, την ανάγκη να αντιμετωπιστεί η παροχή βασικών υπηρεσιών. Στο πλαίσιο αυτό, το αγροτικό σχέδιο δράσης της ΕΕ προσδιορίζει συγκεκριμένες δράσεις που στοχεύουν σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές.
Η Κοινή Γεωργική Πολιτική χρηματοδοτεί στρατηγικές τοπικής ανάπτυξης LEADER, στο πλαίσιο των οποίων οι τοπικές κοινότητες αποφασίζουν τις προτεραιότητές τους (οι οποίες περιλαμβάνουν τη στήριξη των τοπικών υπηρεσιών και της ζωής στην κοινότητα).
Η πολιτική συνοχής διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο, μέσω επενδύσεων στην περιφερειακή ελκυστικότητα, συνδεσιμότητα και ποιότητα ζωής στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες, οι οποίες παραδοσιακά πλήττονται περισσότερο από την ανεργία και τη μετανάστευση. Για παράδειγμα, η Ελλάδα έχει διαθέσει 1,46 δισ. EUR από την πολιτική συνοχής για τη στήριξη εδαφικών στρατηγικών, μεταξύ άλλων σε ορεινές και αραιοκατοικημένες περιοχές. Τα κονδύλια αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παροχή χρηματοδοτικής στήριξης σε μικρές τοπικές επιχειρήσεις που συμβάλλουν στο δικαίωμα παραμονής στις πιο απομονωμένες περιοχές κατά τρόπο που δεν παραβιάζει τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις. Οι ενισχύσεις αυτές μπορούν, για παράδειγμα, να χορηγούνται βάσει του κανονισμού για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας.
Οι τοποκεντρικές και ολοκληρωμένες αναπτυξιακές πολιτικές είναι ζωτικής σημασίας για να βοηθηθούν οι περιφέρειες που είναι περισσότερο εκτεθειμένες στη δημογραφική συρρίκνωση και, προκειμένου να βοηθηθούν οι εν λόγω περιφέρειες, η Επιτροπή δρομολόγησε τον μηχανισμό ενίσχυσης ταλέντων. Ο εν λόγω μηχανισμός παρέχει τεχνική βοήθεια, χρηματοδότηση που συνδέεται με μεταρρυθμίσεις και καινοτόμα έργα, καθώς και πρόσβαση στη γνώση μέσω της πλατφόρμας αξιοποίησης ταλέντων.
