Έπειτα από έναν μήνα κινητοποιήσεων για το μέλλον της αλιείας, δεν έχει ληφθεί από την Κυβέρνηση ούτε ένα μέτρο που να σχετίζεται με την βιωσιμότητα και την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων. Αντιθέτως, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) ανακοίνωσε ως μέτρο στήριξης την επιδότηση, με δημόσιους πόρους, του αφορολόγητου πετρελαίου που ήδη λαμβάνουν. Το μέτρο ωφελεί σχεδόν αποκλειστικά τις περίπου 230 μηχανότρατες, καθώς οι κινητήρες χαμηλής ιπποδύναμης των περισσότερων από τα 11.000 μικρά αλιευτικά σκάφη δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τον συγκεκριμένο τύπο καυσίμου.
Ακόμα πιο παράδοξο είναι ότι η επιδότηση αυτή είναι υψηλότερη την άνοιξη, ενισχύοντας την αλιευτική πίεση κατά την περίοδο αναπαραγωγής των ψαριών. Για την ίδια περίοδο, το ΥΠΑΑΤ θα όφειλε να στηρίξει οικονομικά την προσωρινή παύση της αλιευτικής δραστηριότητας, ώστε να συμβάλει στην ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων
Αυτό έρχεται σε συνέχεια της αποκάλυψης και της καταγγελίας στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία του σκανδάλου του LEADER Αλιείας που ανέδειξε το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος αναφορικά με την εξαέρωση τουλάχιστον πενήντα δύο (52) εκατομμυρίων ευρώ τα οποία προορίζονταν για τη στήριξη των αλιευτικών κοινοτήτων και κατέληξαν σε “αναγκαίες” επενδύσεις για τον αλιευτικό κλάδο (π.χ. βίλες με πισίνες στα βουνά, οφθαλμιατρεία, κέντρα αισθητικής, αγορά πολυτελών σκαφών, κλπ). Για όλα αυτά, η Κυβέρνηση συνεχίζει να απαντά με γενικότητες και να αποφεύγει την ουσία του ζητήματος, παρότι η υπόθεση έχει λάβει ευρεία δημοσιότητα και έχουν κατατεθεί σχετικές ερωτήσεις τόσο στη Βουλή των Ελλήνων όσο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Αντί, λοιπόν, να στηρίξει τη βιωσιμότητα της αλιείας, η Κυβέρνηση συνεχίζει να ενισχύει με χιλιάδες τόνους όχι μόνο αφορολόγητου, αλλά και επιδοτούμενου καυσίμου, τη χρήση ενός από τα πιο καταστροφικά αλιευτικά εργαλεία, της μηχανότρατας. Με αφετηρία τα κύρια αλιευτικά λιμάνια της χώρας, οι μηχανότρατες εφορμούν συντεταγμένα σε απομακρυσμένες θαλάσσιες περιοχές, εξαντλώντας τα ιχθυαποθέματα και καταστρέφοντας τα παραγωγικά θαλάσσια οικοσυστήματα. Έτσι θέτουν σε κίνδυνο την επιβίωση των παράκτιων κοινοτήτων, ιδίως στα ακριτικά νησιά του Αιγαίου.



Καθώς τα ακριτικά νησιά αποτελούν συχνά τόπους βαρύγδοπων δηλώσεων, χαρακτηριστικό παράδειγμα της απόστασης μεταξύ λόγων και έργων, αποτελεί και η δήλωση του Πρωθυπουργου στο Αγαθονήσι κατά την επίσκεψη του τον περασμένο Ιούλιο, ότι “προτεραιότητα και ευθύνη του είναι να στηρίξει την τοπική κοινωνία, ώστε οι κάτοικοι να μπορέσουν να ευημερήσουν”. Ενδεικτικό για το πώς αντιλαμβάνεται η Κυβέρνηση τη βιωσιμότητα των μικρών νησιών, είναι ότι ενώ δεν υπάρχει αναφορά στο πώς αυτά θα γίνουν βιώσιμα, δόθηκε υπόσχεση για προσφορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων σε ένα νησί με οδικό δίκτυο 3χλμ. Αξιοσημείωτο είναι ότι μόλις μέσα σε δέκα χρόνια, ο πληθυσμός του νησιού ήδη έχει μειωθεί κατά τουλάχιστον 50%, ενώ αντίστοιχη είναι και η μείωση και στα περισσότερα νησιά, εκτός τουριστικής περιόδου.
Στο Αγαθονήσι, όπως και σε πολλά άλλα μικρά νησιά του Αιγαίου, το γλυκό νερό είναι λιγοστό και οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις ελάχιστες. Εδώ και χιλιάδες χρόνια, ο μοναδικός “εύφορος κάμπος” των νησιών είναι οι θάλασσες που τα περιβάλλουν, ενώ η επιβίωση των κατοίκων στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στους αλιευτικούς πόρους και τα προϊόντα που τους έδινε η θάλασσα. Από τους ίδιους πόρους εξαρτώνται ακόμη και σήμερα οι λιγοστοί κάτοικοι που αγωνίζονται να παραμείνουν στα νησιά τους. Η στήριξη της τοπικής κοινωνίας του Αγαθονησίου και κάθε αντίστοιχου μικρού νησιού περνά, λοιπόν, μέσα από την προστασία των αλιευτικών και θαλάσσιων πόρων που τη συντηρούν.

Οι ανακοινώσεις του ΥΠΑΑΤ αποτυπώνουν έναν ακόμη καταστροφικό σχεδιασμό για το μέλλον της αλιείας και των θαλασσών. Απουσιάζουν ακόμη και τα αυτονόητα μέτρα διαχείρισης που ζητούν οι παράκτιοι αλιείς και όλοι όσοι αγωνιζόμαστε για την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων. Τα νέα μέτρα θα εντείνουν την υπεραλίευση και θα επιταχύνουν την καταστροφή των παραγωγικών θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Η αλιεία θα γίνει ακόμη λιγότερο βιώσιμη. Παράλληλα, η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων και η μείωση των φυσικών θηρευτών θα ευνοήσουν την εξάπλωση εισβολικών ειδών (π.χ. λαγοκέφαλοι, λεοντόψαρα).
Αναπόφευκτο είναι και ότι όλο και περισσότεροι παράκτιοι αλιείς θα αναγκάζονται να εγκαταλείψουν το επάγγελμά και τον τόπο τους. Οι συνέπειες θα είναι πιο σοβαρές στα μικρά νησιά του Αιγαίου, όπου η αλιεία αποτελεί βασική πηγή βιοπορισμού.
Σε μια τόσο κρίσιμη περίοδο για τα θαλάσσια οικοσυστήματα και τον αλιευτικό κλάδο, όπου γίνονται τόσο υποσχόμενες εξαγγελίες, οι κρατικοί και κοινοτικοί πόροι που διατίθενται για την αλιεία θα έπρεπε να αποτελέσουν σανίδα σωτηρίας, χρηματοδοτώντας ουσιαστικά μέτρα για την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων που έχουν μειωθεί δραματικά, και όχι μέτρα που ενισχύουν την υπεραλίευση και την περαιτερω καταστροφή των θαλασσών μας.
Κυρίως όμως αυτό που χρειαζόμαστε είναι πολιτικούς με πραγματικές γνώσεις και κατανόηση των θεμάτων της αλιείας. Αλλιώς οι όποιες πολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται θα συνεχίσουν να είναι επιδεινούμενες και καταστροφικές τόσο για την βιωσιμότητα των θαλάσσιων πόρων όσο και των κοινωνιών που εξαρτώνται από αυτές.
Για το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας “Αρχιπέλαγος”
Θοδωρής Τσιμπίδης





