Το τελευταίο διάστημα λέγονται και γράφονται πολλά για τα πανηγύρια που διοργανώνουν οι κάθε μορφής Σύλλογοι. Δυστυχώς στους «αδέκαστους» κριτές του διαδικτυακού «καναπέ», αυτούς που «όλα τα σφάζουν, όλα τα μαχαιρώνουν», επικρατεί, ως συνήθως, η πλέον ρηχή άποψη η οποία εμπεριέχει την διασπορά της υποψίας πως άλλη μια «λαμογιά» κρύβεται, κάποιοι τα «κονομάνε» και πάει λέγοντας.
Πόσα είδη πανηγυριών έχουμε;
Το πανηγύρι, η μεγάλη δημόσια γιορτή ήταν για τους κατοίκους των χωριών ότι η μεγάλη όαση για τους οδοιπόρους της ερήμου. Ήταν ευκαιρία συνάντησης με συγγενείς και φίλους, όαση χαράς και διασκέδασης στην «έρημο» της δύσκολης καθημερινής εργασίας όλου του χρόνου. Φυσικά άλλο ήταν το πανηγύρι στο χωριό και άλλος ο χαρακτήρας ενός πανηγυριού ή δημόσιας εκδήλωσης στην πόλη κι άλλα τα θρησκευτικά πανηγύρια που γίνονται κυρίως στα νησιά.
Επιχειρώντας να περιγράψω την σημερινή κατάσταση που επικρατεί σ αυτό που λέμε γενικά συλλογική προσπάθεια δεν βρίσκω πολλά κοινά με το παλιό πανηγύρι του ορεινού χωριού. Διακρίνω πολλές κατηγορίες οι οποίες καθορίζονται από τα κίνητρα, το περιεχόμενο και τους στόχους της κάθε συλλογικής δραστηριότητας.
Χωρίς να αναπτύξω τις πολλές κατηγορίες των συλλογικών φορέων θα επισημάνω μόνο ότι:
Δεν έχει καμιά σχέση ο σύλλογος που εκπροσωπεί ένα χωριό με ένα σύλλογο μιας αστικής περιοχής.
Άλλος ο στόχος ενός πολιτιστικού συλλόγου κι άλλος ενός αθλητικού συλλόγου.
Άλλη η σημασία ενός ανταμώματος σε ένα χωριό που χρόνο με το χρόνο λιγοστεύει από κατοίκους και άλλα τα πανηγύρια – δραστηριότητες στις γειτονιές της πόλης.
Πολιτιστική εκδήλωση και όχι νυχτερινή διασκέδαση
Κι επειδή αν αναλύσω την κάθε παραπάνω κατηγορία και τις υποκατηγορίες της, θα διαβάζετε μέχρι αύριο, θα σας περιγράψω πως αισθάνομαι εγώ την παρουσία μου σε ένα πολιτιστικό σύλλογο ενός χωριού που σε μια 10ετία έχασε τους μισούς κατοίκους του και συνεχίζει δυστυχώς να φθίνει πληθυσμιακά.
Η περιγραφή αυτή ελπίζω να απαντήσει σ’ όσους «τσουβαλιάζουν» όλες τις συλλογικές προσπάθειες και τις κατακρίνουν.
Αφόρμηση της απόφασης μας και της συμμετοχής μας στην συλλογική δραστηριότητα είναι η αγωνία για τον τόπο μας, το χωριό μας, στο οποίο όταν παίζαμε στα διαλείμματα στο δημοτικό σχολείο ήμασταν 360 παιδιά και τώρα στο χωριό, όλα τα παιδιά, δεν είναι ούτε 60!
Ένα σημερινό αντάμωμα στο χωριό μας μπορεί να μην μοιάζει με το παλιό πανηγύρι, αλλά πρώτα απ΄ όλα έχει σκοπό και στόχο να ενώσει όλους τους χωριανούς όπου κι αν βρίσκονται. Να δημιουργήσει σε όλους την επιθυμία να έλθουν στο χωριό αυτή τη μέρα. Να ξεκινούν από την Ευρώπη, την Αμερική, την Αυστραλία και να έρχονται, κάθε χρόνο, στο αντάμωμα του χωριού! Να συναντηθούν με συγγενείς, συμμαθητές, παιδικούς φίλους, γείτονες χωριανούς. Να γνωρίσουν συγγενείς τρίτου και τέταρτου βαθμού που δεν ξέρουν ούτε τ όνομά τους.
Αυτό βέβαια το αντάμωμα δεν είναι η μοναδική εκδήλωση του συλλόγου. Καθημερινά κι όλο το χρόνο κάποιοι προσπαθούν να καταγράψουν να διασώσουν ότι μας δένει με την παράδοση και την ιστορία του χωριού και του τόπου μας. Μοχθούν να δημιουργήσουν υποδομές και δράσεις που να αναδεικνύουν το χωριό και τον τόπο.
Τυλίγουν όσο μπορούν περισσότερο νήμα το οποίο είναι φορτωμένο με αφηγήματα, μύθους, ιστορίες, δρώμενα, συνήθειες, έθιμα. Κι αυτό το νήμα γίνεται το κουβάρι που θέλουν να αφήσουν γεμάτο μνήμες για αυτούς που ζουν στο χωριό και δεν βρίσκουν κανένα ενδιαφέρον, αλλά και γι’ αυτούς που ζουν μακριά και όταν έρθουν στο χωριό, ενώ είναι ο τόπος τους, η ρίζα τους, νιώθουν σα να πηγαίνουν σ ένα ακόμη συνηθισμένο τόπο απλής εκδρομής. Όταν όμως όλοι τους ξετυλίξουν το νήμα τότε θα ξυπνήσει η συλλογική μνήμη και θα βρουν τη γενέθλια ρίζα τους και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που έχει αυτός ο τόπος.
Τέτοιες μικρές στιγμές ήδη τις βλέπουμε στο αντάμωμα μας κάθε χρόνο. Βλέπουμε να πιάνουν το νήμα της μνήμης του χωριού όλο και περισσότεροι, μέσα από τα τραγούδια μας, την ντοπιολαλιά μας, τις ιστορίες που θυμούνται οι παρέες στα τραπέζια. Κι εκεί που υπάρχουν πολλές παρέες σε μικρά τραπέζια, σιγά – σιγά μεγαλώνουν και γίνονται μεγάλες παρέες ενώνοντας τα τραπέζια και την κοινή χαρά τους. Γι’ αυτές και μόνο τις στιγμές αξίζει κάθε προσπάθεια που κάνουμε, κάθε προσφορά που δίνεται από δεκάδες εθελοντές για να οργανωθεί και να πραγματοποιηθεί η εκδήλωση.
«Φίρμα» ή αντάμωμα ανθρώπων και ζωντάνεμα του χωριού;
Και κάτι ακόμα για τους «φιρμάτους», αυτούς δηλαδή που αναζητούν και αξιολογούν το αντάμωμα του χωριού, ανάλογα με την «φίρμα» που θα τραγουδήσει στο αντάμωμα. Όχι κυρίες και κύριοι!
Την ποιότητα, την αξία και την επιτυχία του ανταμώματος του χωριού μας, δεν την καθορίζει η «φίρμα» που θα τραγουδήσει ή θα παίξει κλαρίνο. Το αντάμωμα ανήκει τους κατοίκους του χωριού, στους δεκάδες εθελοντές που προσφέρουν απλόχερα, ανήκει σ αυτούς τους χωριανούς που ξεκινούν από όλες τις περιοχές της Ελλάδας και από όλες τις άκρες της γης για να έλθουν ν ανταμώσουμε όλοι μαζί. Αυτή είναι η γιορτή, αυτό είναι το αντάμωμα και όπως περιγράφεται παραπάνω, αυτή είναι μια πολιτιστική εκδήλωση που συνδέεται με τις αξίες μας και την παράδοσή μας.
Αν αυτή την εκδήλωση την κορυφαία που ανταμώνει όλο το χωριό, την εξαρτήσουμε και την αξιολογήσουμε ανάλογα με την «φίρμα» και τα χρήματα που θα ξοδέψουμε γι αυτήν, τότε απλά ακυρώνουμε τον ρόλο μας σας πολιτιστικός σύλλογος, την συλλογική προσπάθεια όλου του χρόνου, την προσφορά των εθελοντών. Η «φίρμα» θάρθει, θα εισπράξει και θα πάει αλλού, εμείς θα είμαστε πάντα στο χωριό και μεταξύ μας πρέπει να δημιουργούμε τις χαρές και τις γιορτές. Η ορχήστρα είναι απλά το μέσο που συνδράμει, τίποτα παραπάνω!
Για θυμηθείτε. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας ξεκινούσαν μόνοι τους το τραγούδι, τραγουδούσαν και χόρευαν με την παρέα και γλεντούσαν με την ψυχή τους! Δεν περίμεναν την «φίρμα» για να δημιουργηθεί το κέφι και η γιορτή!
Οι Πολιτιστικοί Σύλλογοι, είναι οι εκφραστές της τοπικής παράδοσης, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ατζέντηδες διοργάνωσης μουσικών εκδηλώσεων που ανταγωνίζονται ποιος και με ποιόν καλλιτέχνη θα κάνει την διαφορά και θα τα «κονομήσει». Ο τελικός στόχος δεν είναι η οικονομική επιτυχία. Είναι να κρατήσουμε το χωριά μας ζωντανά ενώνοντας όλους τους κατοίκους, κάνοντας τους να αισθάνονται περήφανοι για το χωριό ή την καταγωγή τους απ’ αυτό. Με έργα πολιτισμού, κοινωνικής προσφοράς που κάνουν την καθημερινότητα στο χωριό καλύτερη…
Αυτό είναι το 4ο Αντάμωμα των Ρητινιωτών που θα γίνει στις 22 και 23 Αυγούστου 2026. Έτσι το αισθανόμαστε! Εκεί σας καλούμε όλους να πιάσουμε ξανά το νήμα και να φτιάξουμε άλλο ένα πολύχρωμο κουβάρι από χαρές, στιγμές, μνήμες και όραμα πως ο τόπος μας, το χωριό μας, θα μείνει ζωντανό!!!
Γιώργος Κουκουλιάτας
Δημοσιογράφος
ΠΕ Ελληνικού Πολιτισμού ΕΑΠ
Πρόεδρος Χ.Α.Ο.Σ. Ρητίνης
